ปวดข้อ ข้ออักเสบ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
ดอกบัวสี


กระดูกไก่ดำ
ชื่อวิทยาศาสตร์: Justicia gendaruusa Burm. f.
ชื่อวงศ์: Acanthaceae
ชื่ออื่น: บัวลาคำ, เกี่ยงผา(ภาคเหนือ), เฉียงพร้ามอญ, สำมะงาจีน, เฉียงพร้าบ้าน, เฉียงพร้าม่าน, ผีมอญ(ภาคกลาง), กะลาดำ, กระดูกดำ (จันทบุรี), แสนทะแมน, ปองดำ(ตราด), เฉียงพร้า (สุราษฎร์ธานี), ซ่าเลิมหลาม (ไทยใหญ่), กรอกะโต๊ะ (กะเหรี่ยง), ปั๋วกู่ตาน (จีน)
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์: เป็นต้นไม้ล้มลุกหรือไม้พุ่มขนาดเล็ก มีความสูงของต้นประมาณ 90-100 เซนติเมตร ลำต้นเป็นสีแดงเข้มถึงสีดำหรือเป็นสีม่วง เกลี้ยงมัน ลักษณะของลำต้นและกิ่งเป็นปล้องข้อ ดูคล้ายกับกระดูกไก่ โดยมีขนาดข้อของลำต้นยาวประมาณ 2.5-3 นิ้ว ส่วนข้อของปล้องกิ่งยาวประมาณ 1-1.5 นิ้ว ตามลำต้น กิ่งก้าน และใบมีสีแดงเรื่อๆ
สารสำคัญที่พบในกระดูกไก่ดำ
Apigenin

งานวิจัยยืนยัน: พบมากในใบกระดูกไก่ดำ
ฤทธิ์: ต้านการอักเสบ
Vitexin

งานวิจัยยืนยัน: พบกระดูกไก่ดำ
ฤทธิ์: ต้านอนุมูลอิสระและต้านการอักเสบ
Quercetin

ฤทธิ์: ต้านการอักเสบ ต้านเชื้อแบคทีเรียและปกป้องหลอดเลือด
สรรพคุณทางแผนไทย
ใบ รสเย็น แก้โลหิตคั่งค้างเป็นลิ่มเป็นก้อน แก้หืดไอ แก้ปวดศีรษะ แก้อาเจียนเป็นโลหิต แก้ช้ำใน แก้ปวดข้อ แก้พิษสัตว์กัดต่อย
ประโยชน์ด้านการวิจัย

มีการทดลองการเปรียบเทียบการนวดด้วยน้ำมันกระดูกไก่ดำและน้ำมันไพลในคนที่มีอาการปวด คอ บ่า ไหล่หรือออฟฟิศซินโดรม ซึ่งน้ำมันไพลเป็นที่รู้กันว่าสามารถบรรเทาอาการปวดได้ ผลทดลองพบว่า “ การนวดด้วยน้ำมันกระดูกไก่ดำมีผลบรรเทาอาการปวดได้เท่ากับน้ำมันไพล” ดังนั้นสามารถใช้น้ำมันกระดูกไก่แทนน้ำมันไพลได้
1. ต้านการอักเสบ
มีการทดลองในหนูที่มีอุ้งเท้าบวมรักษาโดยใช้สาร apigenin ในกระดูกไก่ดำ พบว่าสามารถยังยั้งอาการบวมได้ร้อยละ 89 ที่ขนาดยา 10 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัวกิโลกรัม
และมีการทดลองสาร Apigenin กับเซลล์เม็ดเลือดขาวของมนุษย์ที่จำลองขึ้น พบว่าสามารถลดสารตัวกลางที่ทำให้เกิดการอักเสบหลายชนิดได้และสามารถเพิ่มระดับสารต้านการอักเสบได้
2. ฤทธิ์ต้านออกซิเดชัน
ออกซิเดชั่นคืออะไร?
ออกซิเดชัน คือ กระบวนการทางเคมีที่ สารสูญเสียอิเล็กตรอน หรือ ทำปฏิกิริยากับออกซิเจน ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างและสมบัติของสารนั้น ซึ่งในปัจจุบันพบได้บ่อยใน เช่น มลภาวะ ควันโรงงาน ควันจากการย่าง ฝุ่น เหล็กสนิม การเผาไม้


ออกซิเดชั่นในร่างกายมนุษย์คืออะไร?
การออกซิเดชั่นในร่างกายเราเกิดขึ้นตลอดเวลา เช่น การสร้างพลังงานระดับเซลล์ หากเกิดการออกซิเดชั่นมากเกินไปจะนำไปสู่ ความเครียดออกซิเดชัน (Oxidative stress) ทำให้เซลล์ถูกทำลาย เร่งเกิดความเสื่อมของร่างกายและยังเกี่ยวข้องกับโรคเรื้อรังต่างๆ เช่น การอักเสบเรื้อรัง โรคหัวใจ มะเร็ง โรคระบบประสาท
งานวิจัยในหลอดทดลอง (in vitro) พบว่าในใบกระดูกไก่ดำมีปริมาณสารฟีนอลรวมและสารฟลาโวนอยด์(สารต้านอนุมูลอิสระ) รวมสูงที่สุดเมื่อเทียบกับสารสกัดชนิดอื่นจากใบพืชชนิดเดียวกัน
ในสัตว์ทดลอง (in vivo) ที่ได้รับสารสกัดเอทานอลจากใบกระดูกไก่ดำที่ขนาด 250 และ 500 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัวกิโลกรัม พบว่าสามารถเพิ่มระดับเอนไซม์ต้านอนุมูลอิสระ ได้แก่ catalase และ glutathione และลดระดับสาร Thiobarbituric Acid Reactive Substances (TBARS) ได้ (ถ้าสาร TBARS ยิ่งสูงเซลล์จะถูกทำลายจากอนุมูลอิสระมากขึ้น)
ดังนั้นสารสกัดเอทานอลจากใบกระดูกไก่ดำมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระทั้งในหลอดทดลองและในสิ่งมีชีวิต
3.บรรเทาอาการปวดกล้ามเนื้อเเละข้อ
มีวิจัยเปรียบเทียบสเปรย์กระดูกไก่ดำและสเปร์ยไดโคลฟีแนกโดยแบ่งคนเป็นสองกลุ่มที่มีความรุนแรงระดับน้อย-ปานกลาง กลุ่มแรกใช้สเปรย์กระดูกไก่ดำจำนวน 48 คน กลุ่มที่สองใช้สเปร์ยไดโคลฟีแนกจำนวน 47 คน พบว่าอาการปวดของคนไข้ทั้งสองกลุ่มมีอาการปวดที่ไม่แตกต่างกัน หลังการรักษาคนทั้งสองกลุ่มมีการรับประทานยาพาราเซตามอลไม่แตกต่างกัน
สรุปได้ว่ายาสเปรย์กระดูกไก่ดำมีความสามารถเทียบเท่ากับยาสเปรย์ไดโคลฟีแนกที่มีระดับความรุนแรงน้อย-ปานกลาง
ผลิตภัณฑ์จากกระดูกไก่ดำ
- ยาหม่องกระดูกไก่ดำ
- น้ำมันกระดูกไก่ดำ
- สเปรย์กระดูกไก่ดำ
อ้างอิง
เทศบาลตำบลตาดทอง. (2568). กระดูกไก่ดำ. สืบค้นจาก https://www.thadthong.go.th/rspg-8/item/857-2020-11-24-02-55-30
ดร.วุฒิ วุฒิธรรมเวช. (2558). กระดูกไก่ดำ. ใน ดร.วุฒิ วุฒิธรรมเวช (บ.ก.), ย่อเภสัชกรรมไทยและสรรพคุณสมุนไพร (พิมพ์ครั้งที่ 4, น. 77). บริษัท ศิลป์สยามบรรจุภัณฑ์และการพิมพ์ จำกัด.
อำพล บุญเพียร, ธิดารัตน์ แจ่มปรีชา, และ นิภาพร แสนสุรินทร์. (2562). ผลของการนวดด้วยน้ำมันกระดูกไก่ดำ (Justicia gendarussa Burm.f) และน้ำมันไพล (Zingiber cassumunar Roxb.) ต่ออาการปวดคอ บ่า ไหล่จากกลุ่มอาการออฟฟิศซินโดรม. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 17(3), 450–462. สืบค้นจาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JTTAM/article/view/186333
สุภาภรณ์ ปิติพร, ณัฐดนัย มุสิกวงศ์, ศักดิ์สิทธิ์ จิตรกฤษฏากุล, อัญชิสา กัทลี, ธนพงศ์ เพ็งผล และผกากรอง ขวัญข้าว. (2565). ประสิทธิศักย์และความปลอดภัยของสเปรย์ผสมสมุนไพรกระดูกไก่ดำเปรียบเทียบกับไดโคลฟีแนกสเปรย์ในการรักษาการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 20(2), 223–234.
Kumar, K. S., Sabu, V., Sindhu, G., Rauf, A. A., & Helen, A. (2018). Isolation, identification and characterization of apigenin from Justicia gendarussa and its anti-inflammatory activity. International Immunopharmacology, 59, 157–167. https://doi.org/10.1016/j.intimp.2018.04.004
Raghu, M. G., & Agrawal, P. (2016). The isolation and structural determination of flavonoids from Justicia gendarussa. IOSR Journal of Pharmacy and Biological Sciences, 11(6), 73–79.
Shamili, G., & Santhi, G. (2018). Identification and characterization of bioactive compounds of leaves of Justicia gendarussa Burm. f. International Journal of Scientific Research in Biological Sciences.
Surwase, U. S., & Patil, S. M. (2021). In vivo and in vitro anti-oxidant activity of ethanolic extraction of Justicia gendarussa Burm leaves. Journal of Pharmaceutical Research International, 33(60B), 2922–2931. https://doi.org/10.9734/jpri/2021/v33i60B34961
